Appearance
萨惹哈《王后道歌》
མི་ཟད་པའི་གཏེར་མཛོད་མན་ངག་གི་གླུ།
印度大成就者萨惹哈 造 据藏文译出
题解
本篇即通称的"王后道歌"，与"国王道歌""民众道歌"合称萨惹哈"道歌三部"。梵题 Dohākoṣa-upadeśa-gīti-nāma，藏题《无尽宝藏教授之歌》，跋文另称它为"抉择无上心要之道歌宝藏"。藏译收于德格版丹珠尔续部释 ཞི 函第 28b6 至 33b4 页（东北目录 D2264），紧接在国王道歌（D2263）之后。跋文说由印度堪布金刚手与喇嘛阿苏校定。金刚手是梅纪巴的弟子，十一世纪来藏，也正是《道歌宝藏行歌释·义灯》结尾偈所说的传承上师。
德格版丹珠尔目录（388b）著录国王道歌与王后道歌时说："此二者以国王道歌、王后道歌著称，是否大婆罗门所造，乃存疑之处。"可见德格本的编者对这两部是否出自萨惹哈本人，原就存有疑问。今仍依跋文题萨惹哈造，并记此说备考。
全篇以八次"诶玛！空行秘密语"分为八段。与国王道歌重在破斥邪解、开显见地不同，王后道歌更偏于实修：详细讲依止上师、领受口诀、禁行与业印的行持，以及四身果位。《义灯》解释国王道歌时所用的"念与无念""三明点"等术语，以及国王道歌中的隐语 kunduru，都可以在本篇中找到出处，可资互证。
体例：每段先列藏文原文，次为译文，再附注释。译文以不遗漏、不扭曲法义为先，宁繁勿简；德格本的讹误与难解之处，在注中说明所取之读法，不妄补内容。第五段第三偈之后，有三句原文从略。
题名
རྒྱ་གར་སྐད་དུ། དོ་ཧ་ཀོ་ཥ་ཨུ་པ་དེ་ཤ་གཱི་ཏི་ནཱ་མ།
བོད་སྐད་དུ། མི་ཟད་པའི་གཏེར་མཛོད་མན་ངག་གི་གླུ་ཞེས་བྱ་བ།
འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །
梵语题名：Dohākoṣa-upadeśa-gīti-nāma。藏语题名：名为《无尽宝藏教授之歌》。敬礼文殊童子！
注：梵题字面是"道歌宝藏教授之歌"，藏译把 dohākoṣa 意译为"无尽宝藏"（mi zad pa'i gter mdzod）。
礼敬
ཨེ་མ་མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་སྐད། །
གཉིས་མེད་རང་བཞིན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གནས། །
སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དེ་རང་བཞིན། །
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བའི་མགོན་པོ་ལ། །
ཕྱག་བཟང་པོ་ཡིས་བཏུད་དེ་བཤད་པར་བྱ། །
诶玛！这是空行母的秘密语。
无二的本性，是大手印的安住处；佛、法、僧三宝，就是这个本性。我以殊胜的礼敬，顶礼菩萨、安乐的怙主，然后宣说。
注："诶玛"（e ma）是惊叹语。"空行秘密语"（mkha' 'gro gsang ba'i skad）在全篇反复出现八次，每次都标志着一段的开始。
第一段
一、众生如藤，枯于我执
སྐྱེ་བོ་སྲིད་པའི་འཁྲི་ཤིང་ལྟ་བུས་བཀྲིས་པ་རྣམས། །
བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་མྱ་ངན་ཐང་ལ་རབ་ཏུ་སྐམས། །
རྒྱལ་བུ་གཞོན་ནུ་སྲིད་མེད་ཕ་དང་བྲལ་བ་བཞིན། །
བདེ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་པས་སེམས་ལ་ཟུག་རྔུར་གྱུར། །
众生被诸有像藤蔓一样缠绕，在我执这片忧苦的荒原上，枯槁殆尽。就像一位年少的王子，失去了国土，又离开了父亲，找不到一点安乐的余地，于是心中如被刺扎。
注：第三句"父亲"，德格电子本记有异文 pha / pa，作 pha（父）义长，今从之。
二、射箭者之言，学者心中如毒
དཔྱད་པས་མ་འོངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །
བྱས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་ཞིང་བསགས་པའི་ལས་མིན་ཞེས། །
རང་ཉིད་ཤེས་པའི་མདའ་བསྣུན་གྱིས་ནི་དེ་སྐད་སྨྲས། །
མཁས་པ་ཐམས་ཅད་སྙིང་ལ་དུག་གིས་ཁྱབ་པར་གྱུར། །
"真如的智慧，不是靠观察推究得来的；它远离一切造作，也不是积累出来的业。"了知自心的射箭者这样说了，所有的学者听了，心中都像被毒药浸透一般。
注："射箭者"即萨惹哈自称。"学者心中如中毒"，是说这番话刺痛了那些以推究为业的学者。
三、心性不可推究，推究如惹毒蛇
སེམས་ཉིད་རྣལ་མའི་དོན་ནི་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་དཀའ་བ། །
མཐའ་ཡིས་མ་གོས་དྲི་མ་མེད་པའི་སྙིང་པོ་ནི། །
རང་བཞིན་གདོད་ནས་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་དཔྱད་བྱ་མིན། །
གལ་ཏེ་དཔྱད་ན་དུག་སྦྲུལ་གཙེས་པ་ཁོ་ནར་ཟད། །
心性本然的义理，是一切人都难以证悟的。那不被任何边际所染、无垢的心要，它的本性从本以来，就不是可以用任何方式去推究的对象。如果去推究它，就只不过是在招惹毒蛇罢了。
四、心智所立皆自空
བློ་ཡིས་གཞག་པའི་ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་རང་གིས་སྟོང་། །
རྐྱེན་དང་བྲལ་ཕྱིར་བརྟག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་མ་ཡིན། །
རང་བཞིན་གནས་སུ་གྲོལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ན། །
མཐོང་ཐོས་ལ་སོགས་མེད་ཅིང་དེ་ཡིས་མི་མཐུན་བྲལ། །
由心智所安立的这一切法，本身都是空的；因为它远离诸缘，所以一切遍计的东西都不存在。如果了知了那在本然之处解脱的真如，便没有所见、所闻等等，由此也就远离了一切违缘。
五、执有如牛，执无更愚
དངོས་པོར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱུགས་དང་འདྲ་བར་བརྗོད། །
དངོས་མེད་རྟོག་པ་དེ་བས་ཤིན་ཏུ་བླུན་འགྱུར་ཞེས། །
མར་མེ་འབར་དང་བསད་པའི་དཔེ་ཡིས་བརྗོད་པ་དག །
གཉིས་མེད་རང་བཞིན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་གནས། །
"凡是执著实有的，都可以说像牲畜一样；执著非实有的，比这还要更加愚痴。"用灯燃着与灯熄灭来比喻的［这两种执著］，其实都安住于无二本性的大手印之中。
注：执有、执无之比，是萨惹哈道歌中的名句，"民众道歌"中也有类似的说法。"灯燃与灯灭"，分别比喻执有与执无。
六、刹那解脱即法身
དངོས་པོར་སྐྱེས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་རབ་ཞི་ཞིང་། །
དེ་ཡི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་མཁས་པ་དེ་ཉིད་ནི། །
བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ལ་རང་གིས་དཔྱད་བྱས་ན། །
སྐད་ཅིག་གྲོལ་བ་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ། །
作为实有而生起的，彻底寂灭于非实有之中，又连非实有这一边也远离了——这样的智者，若就愚人的心智亲自去观察，那刹那之间的解脱，就叫做法身。
注：第二、三句的语法关系不太清楚。"连非实有这一边也远离"，原文 de yi phyogs dang bral ba，也可理解为"远离二边"。第三句也可理解为"智者若亲自观察愚人［所执］的心智"，两义并存，今取较直接的读法。
七、离此解脱之外，别无大乐之地
གྲོལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་བདེ་ཆེན་ས་ཡོད་ཅེས། །
བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་ཀྱང་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་དང་མཚུངས། །
ས་དང་ལམ་དང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གོ་གཅིག་པའི། །
གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཡིད་ལ་དྲིས། །
孩童般的凡夫虽然说"在这个解脱之外，另有一块大乐之地"，那就像阳焰中的水一样。诸地、诸道与一切佛，都同在一处，就是这本然的智慧本身——你去问问自己的心吧。
八、证悟者无缚，分别烦恼与对治者被缚
དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་མི་དེ་ལ་ནི་འཆིང་བ་མེད། །
རྡུལ་མ་སྤངས་ཤིང་རྡུལ་གྱིས་ཅུང་ཟད་གོས་པ་མེད། །
ཉོན་མོངས་གཉེན་པོ་གཉིས་སུ་འབྱེད་པ་ག་ལ་ཡོད། །
དེ་ལྟར་བརྩོན་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་འཁོར་བར་འཆིང་། །
这样证悟的人，没有任何束缚：他不舍弃尘垢，也丝毫不被尘垢所染。哪里还有把烦恼与对治分成两个的事呢？那样勤勉［去分别对治］的人，反而被束缚在轮回之中。
九、五大一味，有寂不二
ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་རྣམས། །
ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་རོ་གཅིག་ལས་ནི་གཞན་ཡོད་མིན། །
སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་གཉིས་སུ་མི་རྟོགས་པ། །
འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཡིན་པར་བཤད། །
地、水、火、风、空，都不在俱生的一味之外。不把诸有与涅槃分别为二，这就叫做法界的实相。
第二段
ཨེ་མ་མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་སྐད། །
诶玛！这是空行母的秘密语。
一、自己向自己指出真如
ཀྱེ་མ་རང་ལ་རང་གིས་དེ་ཉིད་མཚོན་ཏེ་ལྟོས། །
མ་ཡེངས་པ་ཡི་སེམས་ཀྱིས་ལྟ་དང་བྲལ་གྱུར་ན། །
ཡེངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །
དངོས་པོའི་ཚང་ཚིང་གསེབ་ཏུ་དེ་ཉིད་ནོར་བུ་སྟོར། །
可叹啊！你要自己向自己指出真如，然后去看！如果不用不散乱的心去观看，那么以散乱的心，是证悟不了真如的；在实有之物的丛林里，真如这颗宝珠就丢失了。
注：第二句字面是"以不散乱之心，若与观看相离"，也可理解为"以不散乱之心，远离［能所之］观见"，即所谓"无看之看"。今依下句"以散乱之心不能证悟"的语气，取前一种理解，两义并存。"可叹啊"（kye ma）在本段每一偈的开头都会出现，是带有悲叹、提醒意味的呼语。
二、莫贪欲境
ཀྱེ་མ་འདོད་པའི་དངོས་པོ་གང་ལའང་ཁྱོད་ཉིད་ཆགས་མ་བྱེད། །
གལ་ཏེ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་ཡིད་ཆགས་ན། །
འདི་ནི་བདེ་ཆེན་སེམས་མཆོག་གཟིར་བའི་ནད་རབ་སྟེ། །
དྲི་མ་མེད་པའི་སེམས་ལ་འདོད་པའི་མཚོན་གྱིས་བཏབ། །
可叹啊！对任何可欲之物，你都不要贪著。如果心去贪著那可贪之境，这就是折磨大乐胜心的最重的病，等于用欲望的刀刃去刺那无垢的心。
三、莫视因果为二
ཀྱེ་མ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་མ་ལྟ་ཅིག །
དངོས་པོར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་མིན་ཏེ། །
རེ་དང་དོགས་པའི་དུག་གིས་རྣལ་འབྱོར་སེམས་མྱོས་ན། །
ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་གནས་དེ་འཆིང་བར་འགྱུར། །
可叹啊！不要把因与果看作两个！并没有作为实有而生起的因与果。如果瑜伽士的心被希望与疑惧的毒所迷醉，那俱生智慧的安住处，就会成为束缚。
四、莫说有可修
ཀྱེ་མ་རང་བཞིན་བྲལ་བའི་དེ་ཉིད་བསྒོམ་དུ་ཡོད་མ་ཟེར། །
གལ་ཏེ་བསྒོམ་པར་བྱ་དང་སྒོམ་བྱེད་གཉིས་རྟོགས་ན། །
གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྤངས་ཏེ། །
སྐྱེས་བུ་དེ་ཡིས་རང་གིས་རང་ལ་སྡིག་པ་བྱས། །
可叹啊！那远离自性的真如，不要说它有可修的东西！如果把所修与能修分别为两个，那么这执二的心，就舍弃了菩提心；这样的人，是自己对自己造了罪。
五、上师甘露须适时而受
ཀྱེ་མ་བླ་མའི་ཞལ་གྱི་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ་ཇི་སྙེད་པ། །
དེས་ཤེས་སྔོན་འགྲོ་པ་ཡིས་རབ་ཏུ་བླང་བར་བྱ། །
དུས་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་དུས་སུ་མ་བསྟེན་ན། །
ལོང་བས་རྒྱལ་པོའི་བང་མཛོད་རྐུ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར། །
可叹啊！上师口中的甘露，无论多少滴，都应当以定解为前导，完全领受下来。如果没有由善巧时机与方便的人在适当的时候去依止，那就像瞎子去偷国王的宝库一样。
注：第二句的 des shes，从文意看应为 nges shes（定解）之误，今依此翻译。"时机与方便"（dus dang thabs）在下文还会出现，指依止上师、领受口诀的时机与方法。
六、无灌顶者冒学续典，堕金刚地狱
ཀྱེ་མ་རིན་ཆེན་དབང་དང་བྲལ་བའི་སྐྱེས་བུ་ནི། །
གདོལ་པ་དམན་པ་ཞིག་གིས་རྒྱལ་པོར་རེ་སྨོན་བཞིན། །
རིག་པ་འཛིན་པའི་རྒྱུད་རྣམས་དེར་བསླུས་པས། །
མཁའ་འགྲོས་ཆད་པ་བཅད་ནས་རྡོ་རྗེའི་དམྱལ་བར་ལྟུང་། །
可叹啊！没有得到珍贵灌顶的人，就像一个卑贱的旃陀罗妄想当国王一样。他在那里欺弄了持明的续典，于是受到空行母的惩罚，堕入金刚地狱。
注："欺弄了持明的续典"，原文 rig pa 'dzin pa'i rgyud rnams der bslus pas，大概是说未得灌顶而冒学、冒用持明续典。
七、轻慢所受胜义，自招大劫之苦
ཀྱེ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་ལས་མཆོག་གི་དོན་བླངས་ནས། །
དམ་པར་མི་འཛིན་དམན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སྤོང་བ། །
སྐྱེ་བོ་རབ་རིབ་གཟེབ་ཀྱིས་ཁྱེར་བར་གྱུར་པ་ན། །
བསྐལ་པ་ཆེན་པོར་རང་ལ་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་ཟད། །
可叹啊！从善知识那里领受了最上的义理，却不把它当作珍宝，反而以低劣的心完全舍弃它；这样的人一旦被翳障的罗网所掳走，就只能在大劫之中自己让自己受苦。
注："翳障"（rab rib）本指眼病，这里比喻遮蔽正见的无明。
八、证得坚固地而失三昧耶
ཀྱེ་མ་བརྟན་པའི་ས་ལ་ཕྱིན་ནས་དམ་ཚིག་མི་ལྡན་ན། །
རྒྱལ་པོས་ཆད་པ་གཅོད་པའི་མི་ནི་བཟུང་བ་ལྟར། །
རྣམ་སྨིན་ལྕགས་ཀྱུས་སྲོག་གི་རླུང་ནི་བཟུང་བྱས་ནས། །
ཁྲོ་ཆུ་ཁོལ་མ་ཁར་བླུགས་པ་ནི་བཟོད་པར་དཀའ། །
可叹啊！到达了坚固的地位，如果不具足三昧耶，就像国王要惩处的犯人被抓起来一样：异熟果报的铁钩勾住了他的命风，熔化沸腾的铜汁灌进口中，那是难以忍受的。
九、证实相而行卑劣之行
ཀྱེ་མ་གནས་ལུགས་རྟོགས་ཀྱང་དམན་པའི་སྤྱོད་པ་ཉིད་བྱེད་ན། །
རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལས་བབ་ནས་ཕྱག་དར་བྱེད་པ་བཞིན། །
ཟད་མི་ཤེས་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་སྤངས་ནས། །
འཁོར་བའི་བདེ་བ་དག་ལ་རེག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཆིང་། །
可叹啊！虽然证悟了实相，如果仍然去做卑劣的行为，就像国王从宝座上下来去扫地一样：舍弃了那无穷无尽的大乐，却因为去触碰轮回的快乐而被束缚。
十、见离戏之心而复求戏论
ཀྱེ་མ་སྤྲོས་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བའི་རང་གི་སེམས་མཐོང་ནས། །
སྤྲོས་པ་རྣམས་ལ་ཆེད་དུ་འབད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། །
ནོར་བུ་རིན་ཆེན་རྙེད་ནས་འཆིང་བུ་ཚོལ་བ་བཞིན། །
འབད་པ་བྱས་ཀྱང་སྙིང་པོའི་ས་ནི་ནམ་ཡང་མིན། །
可叹啊！已经见到了远离一切戏论的自心，却还特意在戏论上用功的瑜伽士，就像得到了珍宝，却去找玻璃珠一样；他再怎么用功，也永远到不了心要之地。
注："玻璃珠"，原文 'ching bu，与国王道歌第二十五偈的情形相同，应为 mchhing bu（玻璃珠）之讹。
第三段
ཨེ་མ་མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་སྐད། །
诶玛！这是空行母的秘密语。
一、持菩提心与证菩提心
བྱང་ཆུབ་སེམས་ཟིན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་རྟོགས་དང་། །
འབད་པ་དང་བཅས་འབད་པ་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །
དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་གྱི་བདུད་རྩི་ལས་བྱུང་བ། །
ཉི་མ་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་སུ་གསལ་བར་བྱེད། །
持住菩提心，证悟菩提心，以及有勤作与无勤作的智慧，都是从诸位圣者口中的甘露生出来的；它们在日月二者的中间显明出来。
注："持住菩提心"（byang chub sems zin pa）在密续语境中带有双关：一是持守胜义菩提心，二是在气脉修法中持住明点（菩提心）而不失。"日月二者的中间"，通常指左右二脉之间的中脉。
二、鼻端与具相手印；以口诀了知
ཚད་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུའི་སྣ་རྩེ་ལས་བྱུང་ཞིང་། །
མཚན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ལས་ནི་དེ་སེམས་གཅིག །
གཟུགས་སོགས་དངོས་པོའི་ཆོས་རྣམས་དེ་ཡིས་མདོག་བསྒྱུར་ནས། །
ཞི་བ་དང་བཅས་མན་ངག་གིས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །
它从具足量度之人的鼻端生出，又从具足相好的手印之中生出，那是同一个心。它使色等一切实有之法改变了颜色；［这一切］连同寂静，都应当借口诀来了知。
注：这一偈文意相当隐晦。"鼻端"（sna rtse）在瑜伽修法中通常与风息、注视鼻端有关；"具相的手印"指具足相好的业印。"同一个心"，可能是说从风息修法与从手印修法所生起的，是同一个觉受。今照字面翻译，存疑。
三、见光明法性，依时机方便，遍于一切而修
འོད་གསལ་བ་ཡི་ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་ངེས་མཐོང་ནས། །
བླ་མའི་དུས་ཐབས་བསྟེན་པ་དེ་ནི་ཆེར་རྟོགས་ལ། །
ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་མདོ་གཞན་ལས་རྙེད་ཅིང་། །
ཀུན་ལ་སྦྱར་བའི་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ། །
确定地见到了那光明的法性之后，依止上师所授的时机与方便，便能大大地证悟。这在《般若波罗蜜多》和其他经典中也能找到；应当好好地修习那遍及一切的心。
四、不向内外看；如河流般修大乐
ཕྱི་དང་ནང་དུ་བལྟ་བ་མེད་པའི་སེམས་དེ་ནི། །
གང་གིས་མི་བསམ་གང་ལ་ཡང་ནི་སེམས་མ་ཡིན། །
རང་བཞིན་གནས་པ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོར་གླུ་བླངས་པ། །
བདེ་ཆེན་གཟབ་གཏད་བྲལ་བ་ཆུ་བོ་ལྟ་བུར་བསྒོམ། །
那不向外看也不向内看的心，不被任何东西所思维，也不是对着任何东西的心。它是《金刚顶》中所歌唱的"本然安住"。应当修习那远离刻意专注的大乐，像河流一样［相续不断］。
注："金刚顶"（rdo rje rtse mo），即《金刚顶续》（Vajraśekhara）。"刻意专注"（gzab gtad），指小心翼翼、紧紧盯住的修法。
五、放下心要，如狂人无所作
འདུས་པའི་ཚོགས་སུ་སྤྲོས་པ་ཀུན་གྱིས་གཡེངས་པའི་སེམས། །
འཕོ་དང་འཇུག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་བརྟན་པ་ཉིད། །
སེམས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རང་དགའ་བར་ནི་ལེགས་བཏང་སྟེ། །
སྨྱོན་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་ནི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ། །
那在人群聚会中被种种戏论所散乱的心，［其本性］是没有迁移、也没有进入的，它的本性是坚固的。把心的精要好好地放下，任其自在；那像狂人一样的心，远离一切造作。
注：第一、二句的关系不太清楚，可能是说：即使在纷扰中散乱的心，它的本性仍然不迁不入、坚固不动。"迁移与进入"（'pho dang 'jug pa），可能指心识的往来出入，也可能是气脉修法中的术语。
六、无修无所修，金刚心入地狱亦无苦
མཐའ་ཡིས་མ་གོས་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། །
སྒོམ་དང་བསྒོམ་བྱ་མེད་པའི་སེམས་ནི་རང་བཞིན་བྲལ། །
རེ་དོགས་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་རྡོ་རྗེའི་སེམས། །
དམྱལ་བར་སོང་སྲིད་ན་ཡང་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད། །
应当修习那不被边际所染的智慧。没有能修与所修的心，远离自性。那没有希望与疑惧的究竟之处，就是金刚心；即使它可能堕入地狱，在它那里也没有痛苦。
七、住有住果无增减，求更大之佛即是愚
སྲིད་དང་འབྲས་བུ་མཆོག་ལ་གནས་ཀྱང་ལྷག་པ་རྙེད་མིན་པས། །
བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀྱིས་ཕན་དང་གནོད་སྤངས་ནས། །
བཟང་དང་ངན་པའི་སྤྱོད་པས་དེ་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་མེད། །
རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་བྲལ་འདི་ལས་མ་གཏོགས་པ། །
སངས་རྒྱས་ཆེ་བར་འདོད་ན་རྨོངས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །
无论处在诸有之中，还是处在最上的果位，都不会因此多得到什么；所以它远离了苦乐二者带来的利益与损害，好的行为、坏的行为，都不能使它增减。在这远离二种分别的智慧之外，如果还想要一个更大的佛，应当知道那就是愚痴。
注：这五句是一个完整的意义单位，合在一起翻译。"二种分别"，可能指能取与所取，也可能指有与无。
八、无所作之心无所求，非续典论典所能得
བྱ་བ་མེད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་གང་ཡང་མ་བཙལ་ན། །
ཡོན་ཏན་བཙལ་མི་དགོས་ཤིང་དེ་ཡི་མི་མཐུན་བྲལ། །
རྒྱུ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལས་དེ་ཉིད་རྙེད་མིན་པས། །
ཞེ་འདོད་མེད་པའི་སེམས་ལ་རྒྱུ་ཡི་དྲི་མ་བྲལ། །
如果以无所作的心，什么也不去寻求，那么也就不必去寻求功德，同时也远离了功德的违缘。由于真如不是从一切续典和论典中得到的，所以在没有贪求的心中，便远离了续典的垢染。
注：第三句的 rgyu（因），从下文第四段"续典与论典"（rgyud dang bstan bcos）的用法来看，应为 rgyud（续典）之误；第四句的"续典的垢染"同理，今依此翻译。如果按字面读 rgyu，则是"一切因与论典""因的垢染"。
九、不看一处而体验大智，瑜伽士如王统摄
གང་དུའང་མ་ལྟ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཉིད་མྱོང་བ། །
འཁོར་བའི་དུག་རྣམས་ཞི་བར་ནུས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། །
དགེ་སློང་གཞུ་འདྲ་རྒྱལ་སྲིད་ཀུན་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད། །
不看向任何地方，而体验到那大智慧本身；能够平息轮回诸毒的瑜伽士，［如同］比丘弓……统御一切王国。
注：第三句的 dge slong gzhu 'dra（如比丘弓），文意不明，可能有讹误，存疑，今不强作解释。大意是说：证悟的瑜伽士虽然像出家人一样一无所有，却能统御一切。
十、不闭眼，无可修，于寂静处修胜义心
མིག་ནི་མི་འཛུམས་བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །
དབེན་པའི་གནས་དང་གནས་མལ་མེད་པའི་གནས་ཉིད་དུ། །
ཆགས་དང་སྡང་བ་སྤངས་པའི་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡིད། །
དོན་དམ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ། །
眼睛不闭、无可修习的瑜伽士，在寂静的地方，在没有住处、没有床座的地方，以舍离了贪嗔的无垢之意，修习那胜义心的本体。
第四段
ཨེ་མ་མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་སྐད། །
诶玛！这是空行母的秘密语。
一、金刚智非仪轨所能成
དཀྱིལ་འཁོར་པ་དང་སྦྱིན་སྲེག་པས་སྟོང་ཞིང་། །
སྔགས་དང་ཕྱག་རྒྱ་རབ་གནས་ལ་སོགས་རྣམ་བྲལ་བ། །
རྒྱུད་དང་བསྟན་བཅོས་ཀུན་གྱི་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པའི། །
རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་རང་བཞིན་གནས་ན་མཛེས། །
那里没有修坛城的人，也没有作火供的人；它远离真言、手印、开光等一切；一切续典和论典都不能成就它。这金刚智慧，安住于本性之中时最为美妙。
二、一示即悟的珍宝表示；以心要示心要
གཅིག་གིས་གོ་བར་ནུས་པ་རིན་ཆེན་བརྡ་ཡི་མཆོག །
སྦྲུལ་གྱི་གཟེབ་ལྟར་གཞན་ལ་མཛེས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །
སྙིང་པོས་སྙིང་པོ་མཚོན་པ་བླ་མ་མཆོག་དག་ལས། །
རྟོགས་པས་གཞན་ལ་མཚོན་ཏེ་དེ་ཉིད་རང་ལ་མཚོན། །
一个表示就能使人领悟的，是珍宝般的最上表示；其他的［表示］就像装蛇的笼子，没有什么美妙可言。从那些以心要指示心要的殊胜上师那里证悟之后，再以所证悟的去指示别人，而那其实就是向自己指示真如。
注："装蛇的笼子"（sbrul gyi gzeb），比喻外表装饰而内藏危害，或者繁复而无益，具体取义不明。
三、如点金药，一切法同一味
ནམ་མཁའ་ནོར་བུ་ཉི་མ་ལྟ་བུའི་མཐུ་མངའ་བ། །
ཐིག་ལེ་གསུམ་དང་ཡིད་དྲན་པ་དང་དྲན་མེད་དང་། །
སྦྱོར་བའི་སྒྲ་སོགས་གང་ལའང་སྤྱོད་པར་ནུས་རུང་བའི། །
གསེར་འགྱུར་རྩི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རོ་མཉམ་འགྱུར། །
它具有如同虚空宝珠——太阳——一般的威力。无论是三明点，还是心的念与无念，还是双运之声等等，都能受用；就像点金的药汁一样，一切法都成为同一味。
注："虚空宝珠"（nam mkha' nor bu）是太阳的异名。《道歌宝藏行歌释·义灯》通篇使用的"念"（dran pa）与"无念"（dran med）这对术语，以及《义灯》造论偈所说的"三明点"（thig le gsum），都可以在这里找到出处。可见《义灯》作者的解释体系，与王后道歌一系的教法密切相关。
四、净治道唯一本然智；依六境而修
ལམ་སྦྱང་བ་ལ་གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་པུ་གཅིག །
ལམ་ཉིད་བརྡས་སྟོན་པ་ནི་བླ་མ་མཆོག་དག་ལ། །
གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་དང་ཆོས་ལ་བརྟེན་པར་བྱ། །
ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་མེད་པར་ནི་སྐྱེ་མ་ཡིན། །
净治道路，唯有本然智慧这一个。以表示开示道路本身的，是诸位殊胜上师；［修道时］应当依于色、声、香、味、触、法［六境］。一切法都不是没有缘而生起的。
五、善知无生者，自然善知一切所生
མ་སྐྱེས་པ་ལ་མཁས་པའི་སྐལ་ལྡན་དེ་དག་གིས། །
སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་མཁས་པར་འགྱུར། །
ཐ་མི་དད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་གཅིག་པུ་ཉིད། །
རང་བཞིན་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་རང་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར། །
那些对无生通达善巧的具缘者，对一切所生之法也就自然通达善巧了。唯有无别的智慧，独一无二；以安住于本性之心，它便遍满自身。
六、知自他一性，持之复舍之
བདག་དང་གཞན་དུ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཤེས་ཤིང་། །
དེ་ཉིད་ཁོ་ན་མ་ཡེངས་པ་ཡིས་ཡོངས་བཟུང་སྟེ། །
དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་ཡིན་ཕྱིར་བཏང་ནས་ཀྱང་། །
གང་ལའང་ཞན་པ་མེད་པས་བདེ་བ་ལེན་པར་བྱེད། །
了知那显现为自与他的本性是一个，就以不散乱的心，单单持守这一点；然后因为连这持守本身也是心中的一根刺，就把它也放下；对任何东西都不执著，于是领受安乐。
注：末句的 zhan pa（软弱），从文意看应为 zhen pa（执著）之误，今依此翻译。
七、无损心之业；种种显现之手印是大观赏
སེམས་ལ་གནོད་པའི་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་། །
རྙེད་དང་ལེན་པའི་བྱ་བ་གང་གིས་གོས་པ་མེད། །
རྩོལ་དང་བྲལ་ཞིང་གནས་སྐབས་གློ་བུར་རྐྱེན་མེད་པར། །
སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ཕྱག་རྒྱ་འདི་ནི་གཟིགས་མོར་ཆེ། །
一切损害心的业，它都是空的；任何获得与取受的作为，都染不到它。远离勤作，没有境遇中暂时的因缘，这种种显现的手印，真是一场盛大的观赏。
八、一切皆成上师；指空不见空
ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་དམ་པའི་དུས་སུ་ཉེར་མཐོང་ནས། །
བླ་མར་མ་གྱུར་ཆོས་ནི་གང་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །
བར་སྣང་མཛུབ་མོས་མཚོན་པས་བར་སྣང་མཐོང་བ་མེད། །
བླ་མས་མཚོན་པའི་བླ་མ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །
在殊胜的时刻，一切的一切都现前见到时，便没有任何一法不成为上师。用手指去指虚空，并不能［由此］看见虚空；上师所指示的那位"上师"，也是这样。
注：末句"上师所指示的上师"，意思是上师所指示的心性（内在的上师），并不是能被手指指到的对象。
九、禁行瑜伽士入王宫；如食酸见酸
བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་སེམས། །
རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་འཇུག་ཅིང་བུ་མོ་དང་རྩེ་ཡང་། །
སྐྱུར་བ་སྔར་ཟོས་པ་ཡིས་སྐྱུར་བ་མཐོང་བ་བཞིན། །
ཡུལ་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་རིག །
行禁行的瑜伽士……城中，即使进入国王的宫殿，与女子嬉戏，也像先前吃过酸东西的人看见酸东西一样，了知一切境都是真如。
注：第一句末的 grong khyer sems（城市心），文意不明，可能有讹误，存疑。"像吃过酸的人看见酸的东西"，意思是：证悟者见境便直接认出它的味道（真如），不需另作造作。
十、会供轮中，于 kunduru 时见大乐
ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཉེ་བར་བརྒྱན་པའི་གནས་ཉིད་དུ། །
ཀུན་དུ་རུ་ཡི་སྐབས་སུ་བདེ་བ་ཆེ་མཐོང་ནས། །
བརྡ་དང་དམ་ཚིག་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །
སྲིད་དང་ཞི་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ལེགས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །
在会供轮所庄严的处所，于 kunduru（双运）之时见到大乐；具足表示与三昧耶的瑜伽士们，［证得］诸有与寂灭的平等性，这就是殊胜的大手印。
注："kunduru"（藏文音写作 kun du ru）是密续中的隐语，见于《喜金刚续》的隐语表，指双运，也就是二根交会。这一偈"会供轮"与"双运之时"并举，正与此义相合。国王道歌第二十四偈"以舌、以 kunduru 拨动小舌"中的同一个词，也应依此理解。
第五段
ཨེ་མ་མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་སྐད། །
诶玛！这是空行母的秘密语。
一、智慧已生的瑜伽士寻求手印
ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གང་ལའང་དོགས་མེད་པས། །
དབང་ཕྱུག་ཐབས་དང་ལྡན་པས་མཐར་སྐྱེས་བཙལ་བར་བྱ། །
དམན་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞུགས་ནས་གང་དང་མཐུན་པ་ལ། །
ཆུང་ངུ་ཆུང་ངུས་བྲིད་ཅིང་ཆེན་པོ་དེ་ལ་སྦྱིན། །
智慧已经生起的瑜伽士，对什么都无所疑惧；这位具有方便的自在者，应当去寻求"末生女"。进入下等人的城邑，对与自己相应的人，先用小东西一点点引导，然后把大的给她。
注："末生女"（mthar skyes），梵语 antyajā，指种姓之外的贱民女子。密续常以下种姓女子作为业印，表示超越净秽分别。"大的"指什么，原文没有明说，可能指灌顶或法。
二、所供之物尽付于她；遍游观察相好
དེ་ཡིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པའི་རྫས་ནི་ཇི་སྙེད་པ། །
བདག་གིར་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ལ་གཏད་པར་བྱ། །
ཀུན་དུ་འཁྱམ་ཞིང་མཚན་མ་རབ་ཏུ་བརྟག་བྱ་སྟེ། །
རིགས་དང་ཁ་དོག་མཚན་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་རིམ་ཤེས་བྱ། །
她恭敬供养的一切物品，都应当以无我所的心交托给她。要四处游行，仔细观察相好，依据种姓、肤色和各种标相，次第加以辨识。
三、手印的种类与标相
རང་གི་བུ་མོ་མ་དང་སྲིང་མོ་ཚ་མོ་དང་། །
གཡུང་མོ་ཚོས་མ་སྨད་འཚོང་གསོ་རས་ཀྱིས་འཚོ་བ། །
སྔོ་བསངས་དང་ནི་དཀར་ཤམ་དམར་སེར་སྨུག་ནག་མ། །
སྨེ་བ་ཅན་ལ་རྒྱུད་སྦྱར་སླ་བའི་ཕྱག་རྒྱ་ནི། །
自己的"女儿"、"母亲"、"姐妹"、"外甥女"，以及贱民女、染工女、娼女、以织布为生的女子；肤色青绿的、白中带黑的、红的、黄的、紫褐的、黑的；身有痣记的——这些容易与自己相续相契的手印……
［此下原文三句从略。］
注：这里列举的"女儿、母亲、姐妹"等，是《喜金刚续》一类母续中惯用的隐语名目，传统上解释为不同种姓或不同类型的女子，并不是字面上的亲属。"以织布为生"，原文 gso ras kyis 'tsho ba，字义不完全确定。
四、手印的资质；以灌顶成熟
རྐྱང་མ་དང་བཅས་གསང་ཐུབ་གུས་པས་རབ་ཏུ་གཞོལ། །
དད་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་ཞིང་རྟོག་པ་ཆུང་གྱུར་པ། །
རྟགས་གསུམ་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དབང་གིས་སྨིན་པར་བྱ། །
ཡོན་ཏན་བཟུང་ན་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྦྱིན། །
［她］能守密，以恭敬之心专注投入，信心极其坚固，分别念少；对具足三种征相的手印，应当以灌顶使她成熟。如果她能持守这些功德，便给予她自证的智慧。
注：第一句的 rkyang ma，可指左脉（lalanā），也可指独身女子，文意不明，今不译出。"三种征相"，原文没有说明具体所指。
五、手印修法与入市之行
སྐབས་སུ་རོ་སྙོམས་གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱ་བཟུང་། །
བཙུན་མོའི་ཤུ་ཀྲ་དགུག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ནི། །
དུས་ཀྱིས་བསྡུ་བ་བྱས་ནས་རྟོག་མེད་མཁའ་ལ་བསྟིམ། །
རེས་འགའ་ཚོང་དུས་གནས་ན་ཇི་ལྟར་འདུག །
有时要持守那一味平等的本然智慧手印。引摄明妃之明点（śukra）的大手印，依时收摄之后，使它融入无分别的虚空。有时身在市集之中，应当怎样安住呢？
注：这里描述的是业印修法中引摄、收摄明点的过程，以融入无分别为归宿。末句引出下一偈。
六、任义自在；尸林、饿鬼处与旃陀罗为伴
དོན་གྱིས་དོན་ལ་བལྟས་ནས་དོན་ཉིད་གར་དགར་བཏང་། །
རེས་འགའ་དུར་ཁྲོད་ཞུགས་ནས་སྒྲོན་མ་དག་ལ་སྤྱོད། །
ཉམ་ང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡི་དྭགས་གནས་སུ་ཉལ། །
གདོལ་པ་རྣམས་དང་འགྲོགས་ཏེ་རོ་ཡི་འཁོར་ལོ་དྲང་། །
以义去看义，然后让义随它去哪里都好。有时进入尸林，受用诸"灯"；以无所畏惧的心，睡在饿鬼的住处；与旃陀罗们为伴，牵动"尸之轮"。
注："诸灯"（sgron ma），在母续中常作为五甘露或五肉的隐语。"尸之轮"（ro yi 'khor lo），也可读作"味之轮"（ro 亦有"味"义），所指不明，存疑。
七、莫以"不应作"为准；入歌舞之会
འདི་བྱ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཚད་དུ་གཟུང་མི་བྱ། །
གླུ་གར་གླིང་བུ་རྩེད་འཇོ་རོལ་མོའི་ཚོགས་སུ་འཇུག །
ཧེ་རུ་ཀ་ཡི་གར་དང་དྲུག་ལ་སྐྱེས་སོགས་གླུས། །
སེམས་ལ་གཟེངས་བསྟོད་ཅུང་ཟད་སྐྱོ་བར་མི་བྱའོ། །
不要把"这不能做"的行为准则当作尺度。要进入歌唱、舞蹈、笛声、游戏和音乐的聚会之中，以嘿汝嘎的舞蹈，以"六生"等曲调的歌唱，提振自己的心，丝毫不要厌倦。
注："六生"（drug la skyes），应是梵语 ṣaḍja 的意译，即印度七声音阶中的第一音，这里泛指歌曲的曲调。
八、嘿汝嘎装束
རྒྱབ་ཏུ་ལ་བ་བགོ་ཞིང་ཡན་ལག་ཟངས་མས་སྤྲས། །
འཁོར་ལོ་ལྡན་པའི་ཐོར་ཚུགས་སྤྱི་གཙུག་དག་ཏུ་གཟུང་། །
རུས་པའི་དུམ་བུས་ཡན་ལག་ཀུན་ལ་བརྒྱན་བྱས་ནས། །
གླང་ཆེན་སྟག་གི་པགས་པས་སྟོད་དང་སྨད་དཀྲིས་ཏེ། །
背上披着粗布，四肢用铜饰装扮；头顶挽起带有轮饰的发髻；用骨片庄严全身四肢；以象皮和虎皮缠裹上身与下身。
九、手持天杖金刚铃，行狂象之行
ཁ་ཊྭཱཾ་དྲིལ་བུར་ལྡན་པ་ལག་ཏུ་ཐོགས་པར་བྱ། །
གླང་ཆེན་སྨྱོན་པའི་སྤྱོད་པ་ལྐུགས་པ་བྱས་ནས་ནི། །
བྱ་མེད་མི་བྱ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་རང་ཤུགས་ཀྱིས། །
གླང་ཆེན་མཚོ་རུ་ཞུགས་འདྲ་རྟག་ཏུ་སྨྱོན་སེམས་ཀྱིས། །
དམན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྤྱད་ན་གྲོལ་བར་མདའ་བསྣུན་སྨྲ། །
手中拿着带铃的天杖。行狂象之行，行哑者之行，自然而然地行那没有"该做"、也没有"不该做"的行为；就像大象走进湖中一样，常以狂者之心去受用下劣之法，便得解脱——射箭者这样说。
注：这五句是一个完整的意义单位，合在一起翻译。"狂象之行"、"哑者之行"，都是禁行（brtul zhugs）的名目。"像大象走进湖中"，比喻无所顾忌、自在受用。
第六段
ཨེ་མ་མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་སྐད། །
诶玛！这是空行母的秘密语。
一、上师如鹅喙，当顶戴
སྣ་ཚོགས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པར། །
སྟོན་པར་བྱེད་པ་བླ་མ་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། །
ངང་པའི་མཆུ་དང་མཚུངས་པའི་རྗེ་བཙུན་མཆོག་དེ་ནི། །
གུས་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཙང་མའི་སྤྱི་བོར་བླང་བར་བྱ། །
把种种诸法开示为一味的，正是殊胜的上师。这位如同天鹅之喙的至尊，应当以恭敬心顶戴在清净的头顶上。
注："天鹅之喙"是印度常用的比喻：传说天鹅能从掺了水的乳中只饮乳汁，比喻上师能从纷杂之中分辨出精要。
二、能示者是上师，所示者是弟子之心
གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་སེམས་ནི་མཚོན་བྱེད་བླ་མ་སྟེ། །
མཚོན་པར་བྱ་བའི་གཞི་ནི་སློབ་མའི་སྙིང་ཉིད་དོ། །
དེ་རྟོགས་པ་ཡིས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ལ། །
འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་དཔའ་བོ་དེ་ནི་དྲིན་ཅན་པས། །
དོན་ལ་བལྟས་ནས་བྱས་པ་དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་ཕྱིར། །
སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་གཟུང་བར་བྱ། །
收摄为一的心，就是能指示的上师；所要指示的基础，就是弟子的心本身。证悟了它，能在一刹那间摧毁一切痛苦，这位勇士恩德深重。所以，为了着眼于真义而报答他的恩德，应当时时依持这位医王。
注：这六句是一个完整的意义单位，合在一起翻译。
三、度轮回海的舟子
འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་ལས། །
སྒྲོལ་བའི་གྲུ་མཆོག་དེ་ནི་གཞན་མེད་དེ། །
དམ་པའི་གྲུ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་ཆེན་རྙེད་གྱུར་པའི། །
སྟོབས་ཆེན་གཉེན་པ་དེ་ནི་གཡོ་མེད་ཀུན་གྱིས་བཀུར། །
能从又深又广的轮回大海中渡人过去的殊胜之舟，除此之外再没有别的。依靠这艘殊胜之舟而得到大乐，这位大力的舟子，一切人都应当毫不动摇地恭敬他。
注："舟子"，原文 gnyen pa（亲友），从上下文"舟"的比喻来看，应为 mnyan pa（舟子、船夫）之误，今依此翻译。
四、如点金药的转轮王
ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་ལྟ་བུའི་འོད་ཟེར་དག་པ་ཡིས། །
མ་རིག་རིག་པར་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མཆོག་དེ་ནི། །
གསེར་འགྱུར་རྩི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་སྒྱུར་མཛད་པའི། །
ཐབས་ལ་མཁས་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་རྟག་ཏུ་བསྟེན། །
那位殊胜之人，以如同太阳般的智慧的清净光芒，把无明转为明觉；他像点金的药汁一样，把一切法都转为安乐。对这位善巧方便的转轮王，应当时时依止。
五、心如河流；一切从上师口中甘露而生
ཆུ་བོ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་གཉིས་ལྟ་ཟིལ་གནོན་ཅིང་། །
གང་ཡང་མ་སྤངས་གོས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །
བློ་མ་བཅོས་ཤིང་བློ་ཡི་རྣམ་པ་གནས་གྱུར་པ། །
བླ་མ་དམ་པའི་ཞལ་གྱི་བདུད་རྩི་ལས་ནི་བྱུང་། །
以如河流般的心，压伏二元之见；具足那什么也不舍弃、却也不受沾染的智慧；心智不加造作，心智的种种形态都得到转依——这一切，都是从殊胜上师口中的甘露生出来的。
六、上师之口使一切成为善知识
སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ཞེས་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ཀྱིས། །
བརྟག་པ་འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡི་གྲོགས་རྣམས་སུ། །
སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་བླ་མའི་ཞལ་གྱི་པདྨོ་སྟེ། །
ཐམས་ཅད་དགེ་བའི་བཤེས་སུ་བསྒྱུར་བ་དེ་ལས་བྱུང་། །
那些名言家称为"心"与"心所"而加以观察的种种分别，能把它们转变为瑜伽士之友的，是上师口中的莲花；把一切都转变为善知识，也是从那里生出来的。
七、诸佛秘密，触上师足尘即知
རྒྱུད་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྲས་ཤིང་ཐ་སྙད་ཀྱིས་དབེན་པ། །
སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསང་བ་སུས་ཀྱང་ཤེས་མི་འགྱུར། །
མན་ངག་མིག་གིས་མཐོང་ཞིང་དབང་བའི་རོས་ཁྱབ་པ། །
ཞབས་ཀྱི་རྡུལ་ལ་རེག་ན་ཡེ་ཤེས་རིག་པར་འགྱུར། །
诸佛的秘密，散布在一切续典之中，又远离一切名言，谁也无法知晓。［然而］若能触到那以口诀之眼照见、被灌顶之味所充满的［上师的］足尘，便能认知智慧。
注："被灌顶之味所充满"，原文 dbang ba'i ros khyab pa，dbang ba 可能是 dbang bskur（灌顶）的省略，也可理解为"自在之味"。"上师的"三字原文没有，依上下文补出。
八、以空之箭射诸有；智慧出于上师
སྣ་ཚོགས་དངོས་པོའི་ཆོས་ལ་སྟོང་པའི་མདའ་འཕེན་དང་། །
སྟོང་པ་སྣང་བའི་ཐབས་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བྱེད་པ། །
ཤེས་རབ་ཤེས་པས་སྣང་བ་གཞལ་བྱར་མཐོང་བ་སྟེ། །
ཤེས་རབ་དེ་ནི་བླ་མེད་སློབ་དཔོན་དག་ལས་འབྱུང་། །
向种种实有之法射出空性之箭，又借显现的方便，使空性得以被体验；以了知般若，把显现看作所量之境——这样的般若，是从无上的阿阇黎那里生出来的。
注："射箭"一喻，再次呼应"射箭者"萨惹哈之名。
九、转烦恼为殊胜，分别之刺不能动
ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཐབས་ཀྱིས་མཆོག་ཏུ་སྒྱུར་བྱེད་དང་། །
རྟོག་པའི་ཟུག་རྔུ་གང་གིས་སྒྱུར་བར་མི་ནུས་པ། །
འདི་ནི་མན་ངག་སྙིང་པོ་ལས་ནི་ངེས་འབྱུང་དང་། །
དེ་ཡང་རྗེ་བཙུན་མཐུ་ལས་ངེས་པར་རྙེད་པར་འགྱུར། །
以方便把一切烦恼转为殊胜，任何分别之刺都不能使之动摇——这一定是从口诀的心要中生出来的，而这口诀，也一定要靠至尊上师的威力才能得到。
注：第二句也可理解为"那连分别之刺也无法转化的"，即指难以对治的分别。今依上句"转为殊胜"的语气，取"不为分别所动"之义，两义并存。
十、故当依止具传承加持者
དེ་ཕྱིར་རྒྱུད་པར་ལྡན་པའི་བྱིན་རླབས་གང་ལྡན་པ། །
དུས་ཐབས་བསྟེན་པ་མཁས་པས་རྟག་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ། །
所以，对于那具足传承加持的［上师］，智者应当依照时机与方便，时时依止。
注："传承"，原文 rgyud par，应为 brgyud pa 之误。
第七段
ཨེ་མ་མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་སྐད། །
诶玛！这是空行母的秘密语。
一、证方便智慧平等，从光明得俱生
ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་ནས། །
འོད་གསལ་ལས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར། །
ཟླ་བ་རྒྱས་འདྲ་བ་ནི་གོམས་པ་ལས་བྱུང་སྟེ། །
གསལ་བར་བྱེད་པ་སཱ་ལུ་ཉི་ཟླའི་འོད་འདྲར་སྤྱོད། །
证悟了方便与智慧本性平等之后，便从光明之中得到俱生。它像渐渐圆满的月亮一样，是从串习中生出来的；使它明显的过程，就像稻禾在日月光照下［成熟］一样。
注："稻禾"，原文 sā lu，即梵语 śāli（稻）。
二、金刚上师是一切成就之根本
དངོས་གྲུབ་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་ཡིན། །
ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཀུན་གྱི་ལུས། །
བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བཀའ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བའི་མགོན་པོས་ལེགས་གསུངས་པ། །
一切成就的根本，是金刚阿阇黎。好好修治过的因本身，就是一切果的身体。为了与善逝的教言相合，菩萨、安乐的怙主这样善说道：
注："菩萨、安乐的怙主"，与篇首礼敬中的称号相同。以下几偈是这位怙主所说的四身之义。
三、四身：法身与报身
ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ། །
ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་རབ་ཤེས་བྱ། །
སྒྲོ་སྐུར་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པ་གཉིས་མེད་ཆོས་ཡིན་ཏེ། །
ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ། །
法身、圆满报身、化身、自性身，应当好好了知它们作为因与果［的关系］。远离增益与损减二者的无二，就是法［身］；本性的安乐，就是大受用［报身］。
四、化身与自性身
སྣ་ཚོགས་པ་ཡིས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པ་ལས། །
དབྱེར་མེད་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་ཀུན་གྱི་བདག །
སྐྱེད་པར་བྱ་དང་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་ཀྱང་། །
གོམས་པའི་མཐུ་ཡིས་དོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་མནན་ནས། །
以种种形相［利益］一切众生的，出于化［身］；无别的智慧本身，是一切的体性［自性身］。虽然所生与能生的自性都不可得，但以串习的力量，压伏了一切疑虑……
注：末句的意思接到下一偈。
五、二利之果；因果名异而体无别
འབྲས་བུ་གཉིས་ནི་རང་དང་གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་ཡིན། །
རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཏགས་ཀྱང་ངོ་བོ་དེ་དབྱེར་མེད། །
སྨོན་ལམ་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཟུགས་སྐུ་རྣམ་གཉིས་འབྱུང་། །
……［便得到］两种果，就是自利与利他的圆满。虽然安立为因与果，本体却无二无别。由于愿力与悲心的力量，两种色身生起。
六、无执之身如宝瓶、如意树、如意宝
བུམ་པ་བཟང་དང་དཔག་བསམ་ཤིང་དང་ནོར་བུ་རིན་ཆེན་ལྟར། །
གང་གིས་བཟུང་བ་མེད་པའི་སྐུ་ནི་རབ་ཏུ་མཛེས། །
གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཡི་གཟུགས་ཤར་བས། །
དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །
就像妙宝瓶、如意树、如意宝珠一样，那不被任何人执取的身，极其美妙。由于它对所化众生现出种种形相，所以这一切都是不可思议的化现。
七、修自生智即修一切果；以果为道
བསམ་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་བྱུང་གང་བསྒོམ་པ། །
དེར་ནི་འབྲས་བུ་མ་ལུས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །
ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་མེད་སྙིང་པོའི་ལམ་འདི་ནི། །
འབྲས་བུ་ལམ་དུ་ཁྱེར་ནས་གདོད་ནས་འབྲས་བུར་གནས། །
谁修习那不可思议的自生智慧，在那里，一切果便毫无遗漏地都被修习到了。大乘无上心要的这条道路，是以果为道，［因为它］本来就安住为果。
八、利他圆满为最上果
གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྲས་བུའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །
སྦྱངས་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་སོགས་ལས་དེ་ནི་འབྱུང་། །
གྲོལ་བ་ཆེན་པོ་ལས་སྦྱངས་རེ་བ་མེད་པའི་སེམས། །
རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་མཐུ་ལས་ངེས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར། །
利他的圆满，是最上的果；它是从以修治为主等等而生出来的。在大解脱中修治、没有希求的心，由相续不断的力量，便能得到定解。
注：第三句"在大解脱中修治"，原文 grol ba chen po las sbyangs，语法关系不太清楚，也可理解为"从大解脱中修治出来"，存疑。
九、心性之宝生起，一切怖畏不能害
སྐྱེས་བུ་རིན་ཆེན་གང་ལ་ལྷ་རྫས་འདི་སྐྱེས་པས། །
གདུག་པ་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ཉེར་ཞི་ཐིམ། །
སེངྒེ་གླང་ཆེན་སྨྱོན་དང་སྟག་དང་དྲེད་མོ་དང་། །
གཅན་ཟན་ཁྲོ་བོ་དུག་སྦྲུལ་མེ་དང་གཡང་ས་དང་། །
རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་དུག་དང་ཐོག་དང་ལྕེ་འབབ་པ། །
ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཕྱིར་གནོད་པ་མེད། །
在哪一位珍贵的人身上生起了这天上之物，一切毒害便毫无遗漏地在刹那间平息、消融。狮子、狂象、老虎、熊、凶猛的猛兽、毒蛇、火焰、悬崖、国王的刑罚、毒药、霹雳、闪电——因为它们全都是那本体本身，所以都不能造成伤害。
注：这六句是一个完整的意义单位，合在一起翻译。"天上之物"（lha rdzas）比喻证悟的心性。
十、降伏分别大敌；当珍重心宝
རྣམ་རྟོག་དགྲ་ཆེན་ཆོམས་པས་དགྲ་འདི་ཐམས་ཅད་ཆོམས། །
བདག་ལྟའི་གདུག་པ་ཐུལ་བས་གདུག་པ་ཐམས་ཅད་ཐུལ། །
དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ནོར་བུ་འདི་ནི་དམ་པར་བྱོས། །
降伏了分别这个大敌，这一切敌人也就都被降伏了；调伏了我见这个毒害者，一切毒害者也就都被调伏了。所以，你要把这颗心之宝珠，视为最珍贵的东西！
第八段
ཨེ་མ་མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་སྐད། །
诶玛！这是空行母的秘密语。
一、知身语意秘密者无害；执善恶而勤作即是害
སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་གང་རིག་པ། །
སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་གདུག་པའི་ལྐུགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །
ལས་རྣམས་གང་ལའང་དགེ་དང་སྡིག་པ་གཉིས་རྟོགས་པ། །
གང་ཞིག་རྩོལ་བ་དེ་ནི་གདུག་པའི་སྦྱོར་བར་བཤད། །
了知身、语、意秘密的人，没有毒害的……［可以伤害他］。对任何业都分别为善与恶二者，并在上面勤作的人，就被称为在行毒害之事。
注：第二句的 lkugs pa（哑），文意不通，可能有讹误，所以不译出，以省略号表示。大意是：对证悟者而言，毒害无从施加。
二、执持即自缚；任何所缘都障解脱
གང་ཟག་གིས་སྤྱོད་དེ་ནི་རང་གིས་རང་བཅིངས་པའོ། །
མོས་པ་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡི་ནད་ཀྱིས་འཁོར་བར་ལྟུང་། །
རྟོག་གེས་དགོས་པ་མེད་ཅིང་སྔ་མས་ཆོག་པར་ཟད། །
གང་ལ་དམིགས་ཀྱང་དམིགས་པ་དེ་ཡིས་ཐར་པ་སྒྲིབ། །
这样的人所行的，是自己捆绑自己。由于执著所信之境不断的病，堕入轮回。不需要推理思辨，前面所说的就足够了。无论缘取什么，那个所缘都会障蔽解脱。
注："前面所说的就足够了"（snga mas chog），大概是指前文开示的心要已经足够，不必再借推理。
三、执善亦堕轮回；无分别之心如虚空
བཟང་པོར་རྟོགས་ཀྱང་དེ་ཡི་ནད་ཀྱིས་འཁོར་བར་ལྟུང་། །
དམན་པའི་ལས་ལ་བརྟག་ན་རྣམ་སྨིན་རྒྱུན་མི་འཆད། །
བརྟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་གནས། །
ནམ་མཁའ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཐ་སྙད་བྲལ། །
即使把它分别为"好的"，也会因为这个病而堕入轮回；如果在低劣的业上起分别，异熟果报就相续不断。没有分别的心，像虚空一样安住；虚空本身无所住，远离一切名言。
四、本然安住，果本在自身，不需以希惧之对治自缚
བྲལ་བའི་སེམས་ལ་བརྟག་དང་དཔྱད་པ་མི་དགོས་ཀྱི། །
རང་བཞིན་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ་ལྟ་ཉིད། །
འབྲས་བུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་གདོད་ནས་རང་ལ་གནས། །
དེ་ཕྱིར་རེ་དང་དོགས་པའི་གཉེན་པོས་འཆིང་མི་དགོས། །
对于这远离［名言］的心，不需要寻思和伺察；本然地安住，它是怎样就是怎样。无碍的果，本来就安住在自身之中；所以，不需要用希望与疑惧的对治来捆绑自己。
五、名言皆非真实；因果无别即心要之心
བརྡ་དང་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཀུན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །
ཡང་དག་མ་ཡིན་ཡིན་པ་མཁས་པ་ཀུན་གྱི་ཡུལ། །
རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དབྱེར་མེད་འདི་ནི་སྙིང་པོའི་སེམས། །
དེ་མྱོང་བ་ཡི་འབད་པས་ཀུན་ལས་བཙལ་མི་དགོས། །
一切表示与名言的安立，也都是这样；它们并非真实，这是一切智者所了知的境界。因与果无别的这个，就是心要之心；要体验它，不需要费力到处去寻找。
六、种种修持若有所执，皆是造作；心要离过与德
དམ་པ་བསྟེན་དང་ཉེན་དང་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་དང་། །
ཡོན་ཏན་དབང་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱིན་རླབས་ནོད་པ་དང་། །
ཏིང་འཛིན་བློར་གཞག་ནས་ནི་སྦྱོར་དང་སྒོམ་པ་དང་། །
ཕན་ངེས་སྔོན་དུ་སོང་ནས་བརྟུལ་ཞུགས་གང་སྤྱོད་པ། །
དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལོག་རྟོག་བཅོས་མ་ལ་སྤྱོད་ཡིན། །
སྙིང་པོའི་སེམས་ནི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་བྲལ། །
དོན་དེ་ཉིད་ནི་བྱ་བ་གང་ཡང་མི་དགོས་ཀྱི། །
བྱ་བ་བཏང་བའི་སེམས་ནི་བདེ་བ་ཆེ་མཆོག་ཉིད། །
依止圣者，［勤修］听闻、专心于多闻；认为"功德是从灌顶中生出来的"而去领受加持；把三摩地安置在心智之中，而作加行与修习；以"一定有利益"的想法为前导，去行持种种禁行——这一切，都是在颠倒分别的造作上用功。心要之心，远离过失与功德；那个义理本身，不需要任何作为；舍弃了作为的心，就是最殊胜的大乐。
注：这八句是一个完整的意义单位，合在一起翻译。第一句的 nyen（险难），从上下文来看，可能是 nyan（听闻）之误，今依此翻译。
这一偈要和前文合看，以免误解。前文第六段极力赞叹依止上师，第二、四段也讲领受口诀与灌顶，可见这里并不是否定这些修持本身；它批评的是"把这些修持当作有所得、有所执的造作"这种心态。就心要本身而言，它不是由任何作为所成就的。
七、精通五明者为欲魔所执
ལྔ་རིག་ལ་སོགས་ཞེ་འདོད་གདོན་གྱིས་ཟིན། །
དངོས་པོར་འཛིན་པའི་དུག་གིས་རང་གི་སེམས་ལ་ཁྱབ། །
ཕྱི་རོལ་སྤངས་པའི་སེམས་ནི་ནང་དུ་འཇོག་པ་ཅན། །
སྙིང་པོ་ལ་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ཉིད་བསམ་པར་རིགས། །
［精通］五明等［学问的人］，被贪求之魔所控制；执著实有之毒，遍布了他们自己的心。舍弃外境、把心安置于内的［人也是如此］。修习心要的人，应当好好思维这一点。
注：第三句也可理解为正面的"舍弃外境之心安住于内"，即给修习心要者的建议。今依上下文批评的语气，理解为另一种偏执，即"摄心向内"也是一种执著，两义并存。
八、除思辨之糠，证无上心要，住第十四地
རྟོག་གེ་སྤྲོས་པའི་སྦུན་པ་ཕྱིར་བསལ་ནས། །
གཉུག་མའི་དབང་པོ་དག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡི། །
དོན་གྱི་སྙིང་པོ་བླ་ན་མེད་པ་འདི། །
རྟོགས་པས་བཅུ་བཞིའི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར། །
把思辨戏论的糠秕簸除出去，证悟这从本然诸根中生起的、无上的义理心要，就能安住于第十四地。
注："第十四地"，诸家地位说法不一，有的密续体系立十三地、十四地乃至十六地，今照原文翻译，不另作判定。
九、回向：愿众生得大手印
རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གང་འདོད་པ། །
རིམ་དང་ཅིག་ཅར་འཇུག་པའི་རིམ་ཆོས་ཀྱིས། །
ཡེ་ཤེས་མཆོག་གི་གོ་འཕང་སྙིང་པོ་རྣམས། །
བཀོད་པས་འགྲོ་རྣམས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་ཐོབ་ཤོག །
为了那些希求大智慧的瑜伽士，我以渐入与顿入的次第之法，阐明了最上智慧果位的种种心要；以此功德，愿一切众生都得到大手印！
跋
སྙིང་པོ་བླ་ན་མེད་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དོ་ཧ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བ།
རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་དཔལ་ས་ར་ཧ་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།
རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་བཛྲ་པཱ་ཎི་དང་། བླ་མ་ཨ་སུས་ཞུས།།
名为《道歌宝藏》的抉择无上心要之论，由瑜伽自在者吉祥萨惹哈造，圆满。印度堪布金刚手与喇嘛阿苏校定。
注："校定"，原文 zhus，指翻译后的校勘审定。