见地果断录

《大宝伏藏》第六十函（ཨི）· 大阿阇黎化身莲花生教言集之一篇
莲花生大士 造 · 移喜措嘉 记录取藏 · 藏译汉对照

译者前言

此篇藏文题作 ལྟ་བ་ཡས་འབུབས་（意为“见地断定”或“见地一决而定”），收于《大阿阇黎化身莲花生教言集》之中，取藏者为娘热·尼玛沃色。全篇以卓萨南·移喜措嘉逐条发问、莲花生大士逐条果断作答的形式展开，凡三十余问，涵盖显有轮涅之根本来源、名言施设之解脱、佛与众生无二之边际、心之过失、境心无二、变迁与死亡之无畏、六道陷阱、见修行果四门之决断、五毒自处清净、轮涅善恶、三身安住、堕落与解脱、窍诀有无必要、证悟者受生等一系列大圆满见地上的根本问题，每问每答，皆以"决断……"（ཐག་གཅད་）一语作结，故名“见地果断录”。

译文逐条对应原文的问答结构，"决断"一词依藏文原意直译，不作意译润饰，以存其斩钉截铁的文体特色。

正文

ན་མོ་གུ་རུ༔ སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བ༔ དགོངས་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་དབྱེར་མེད་པ༔ ལྟ་དགོངས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་ལ་མངའ་བ༔ ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་རྟག་ཏུ་གཡོ་འགུལ་མེད་པར་གནས་པ་དེ་ལ་ཇོ་མོ་མཁར་ཆེན་བཟའ་མཚོ་རྒྱལ་གྱིས༔ ལྟ་བ་ཡས་འབུབས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་ཟླ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནད་ཐམས་ཅད་ཞུས་པའོ༔

南无咕噜！大阿阇黎莲花生，密意与圆满正等觉普贤无二无别，以见解密意统摄一切佛法于心，恒常安住于真实义中不动不摇。卓萨南·移喜措嘉，就见地果断之密意请教了一切要点。

སློབ་དཔོན་པདྨ་ལ་ཇོ་མོ་མཁར་ཆེན་གྱིས་ཞུས་པ༔ སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་པོ་གང་ནས་བྱུང༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་གི་བག་ཆགས་བརྟས་པ་ལས་བྱུང༔ མིང་ལ་གསུམ་སྟེ༔ ཡིད་ཀྱི་མིང་དང་༔ སེམས་ཀྱི་མིང་དང་༔ མིང་གི་མིང་དང་གསུམ་མོ༔ དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་མིང་ལས་རྣམ་རྟོག་འགྱུས༔ སེམས་ཀྱི་མིང་གིས་བག་ཆགས་བསགས༔ མིང་གི་མིང་གིས་སྣ་ཚོགས་ཤར༔ དེས་ན་མིང་འདོགས་ཆོད་ན་བདེ་གསུངས༔

措嘉向莲师请问：显有轮涅一切法，最初从何而生？阿阇黎言：显有轮涅一切法，从名言习气坚固而生。名言有三：意之名、心之名、名之名。此中，从意之名而分别念动摇；以心之名而积累习气；以名之名而种种显现。因此，若名言之施设断除，便得安乐。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ མིང་འདོགས་ཇི་ལྟར་བགྱིས་ན་བྲལ་བར་འགྱུར༔ སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུང་པ༔ ཡིད་ཀྱི་མིང་འདོགས་དྲན་རྟོག་དང་བྲལ་ན༔ སེམས་ཀྱི་མིང་འདོགས་བཟང་ངན་དང་བྲལ༔ དེ་དང་བྲལ་ན་མིང་གི་མིང་འདོགས་བཏགས་པ་དང་བྲལ༔ སྣ་ཚོགས་བག་ཆགས་ཀྱི་རྨི་ལམ་དང་བྲལ་བས་མིང་འདོགས་དང་བྲལ༔ དེ་དང་བྲལ་བས་བར་དོའི་མིང་འདོགས་དང་བྲལ༔ དེ་དང་བྲལ་བས་སྐྱེ་ཤིའི་མིང་འདོགས་དང་བྲལ༔ དེ་དང་བྲལ་བས་འཁོར་བའི་སྐྱེ་རྒྱུན་གཅོད༔ ཆོས་ཐམས་ཅད་བཏགས་པས་བཏགས་པ་མིང་༔ མིང་མི་བདེན་པ་མིང་འདོགས་དང་བྲལ་ན་བདེ་གསུངས༔

措嘉向阿阇黎请问：名言施设如何做才能脱离？阿阇黎言：若意之名言施设离于忆念分别，若心之名言施设离于善恶，若离于此则名之名言施设离于假名安立，若离于种种习气之梦则离于名言施设，若离于此则离于中阴之名言施设，若离于此则离于生死之名言施设，若离于此则截断轮回生起之相续。一切法皆因施设而施设为名，若离于名言施设——因名不真实——便得安乐。

ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ མིང་འདོགས་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་གང་ལགས༔ སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུང་པ༔ འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དང་༔ བཏགས་པ་དང་༔ དགའ་མི་དགའ་དང་༔ བདེ་སྡུག་དང་༔ ང་དང་བདག་དང་གཞན་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་པ་ཀུན༔ མིང་ཡང་མི་འགྱུར་མིང་མི་གདགས༔ གང་ཡང་རང་སར་བཞག་པས་རང་གྲོལ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་གསུངས༔

措嘉问：使名言施设解脱的方便是什么？阿阇黎言：轮涅之法无论如何显现、如何施设、喜与不喜、乐与苦、我与自他等一切执取，其名亦不改变，也不必另立名言，只需将一切安置于本位，便能自然趋于解脱。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་སོ་མཚམས་ན་ཇི་ལྟར་གནས༔ སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུང་པ༔ སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གཉིས་མེད་པའི་དུས་ན༔ རིག་མ་རིག་མེད་པར་གནས༔ རྟོགས་མ་རྟོགས་མེད་པར་གནས༔ ཡིན་མིན་བཟང་ངན་མེད་པར་གནས༔ མིང་འདོགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་ཡིན་གསུངས༔

措嘉向阿阇黎请问：在佛与众生皆无之边际，如何安住？阿阇黎言：佛与众生二无之时，觉与不觉皆无而住；证与未证皆无而住；是与非、善与恶皆无而住；安住于离一切名言施设之中。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ སེམས་ཅན་མིང་དུ་བཏགས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་འཁྲུལ༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ མིང་འདོགས་མེད་ལ་ང་བདག་བྱུང་བས་བདག་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་བརྟས་པས༔ ཕ་མ་བུ་ནོར་དགྲ་དང་གཉེན་ཡུལ་ཞིང་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་བཟུང་༔ བདག་འཛིན་མིང་གིས་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་ཏུ་འཁྲུལ་པའོ་གསུངས༔

措嘉向阿阇黎请问：众生施设为名，这是如何迷乱的？阿阇黎言：由于无名言施设而生起我执，我执之习气坚固，遂将父母子女财物怨亲、处所刹土等执为名，以我执之名而迷乱于六道众生。

ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཇི་ལྟར་བགྱིས་ན་སངས་རྒྱ་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སངས་མི་རྒྱ༔ མ་བྱས་པའི་ཆོས་ཤིག་དགོས༔ མཚོན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སངས་མི་རྒྱ༔ མི་མཚོན་པའི་ཆོས་ཤིག་དགོས༔ བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སངས་མི་རྒྱ༔ མ་བཤད་པའི་ཆོས་ཤིག་དགོས༔ བསྒྲུབས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སངས་མི་རྒྱ༔ མ་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ཤིག་དགོས༔ གང་ཡང་མ་བྱེད༔ གང་དུ་ཡང་མ་འགྲོ༔ རྟོག་མེད༔ སྤྲོས་མེད༔ བསྡུར་མེད༔ གཏད་མེད༔ རྟེན་མེད༔ དམིགས་མེད༔ འཛིན་མེད༔ གང་ཅི་ཡང་མེད་པར་གཞག་གོ༔ སངས་རྒྱས་ཞེས་མིང་དུ་མ་བཏགས༔ ཆོས་སྐུ་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་གསུངས༔

措嘉问：如何做才能成佛？阿阇黎言：以造作之法不能成佛，须一无造作之法；以标示之法不能成佛，须一无标示之法；以言说之法不能成佛，须一无言说之法；以成办之法不能成佛，须一无成办之法。无论作什么都不做；无论去哪里都不去；无分别；无戏论；无比较；无所寄托；无所依；无所缘；无执取；将一切都安置于无所有之中。不施设"佛"之名，法身离于言思。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ དེ་ལྟར་ཆོས་བྱར་མེད་པ་ཞིག་ལགས་སམ༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ ཡིན་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ༔ སྣང་བ་ཅིར་ཡང་སྣང་༔ དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད་དེ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་གྱི་གཞི་བྱས༔ མཚོན་དུ་རྡུལ་ཙམ་མེད་དེ་མཚོན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྩལ་བྱས༔ ཆགས་ཞེན་གནས་པ་མེད་དེ་ཀུན་གྱི་རྟེན་བྱས༔ སྐྱེ་ཤི་ཀུན་དང་བྲལ་ཏེ་ན་རྒ་འཆི་བའི་གཞི་མ་བྱས༔ མ་བཅོས་མ་བསྒྱུར་ཡེ་གདལ་ཡེ་གནས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ངང་ལ་ཞོག༔ འཁོར་འདས་རང་སར་གྲོལ༔ གསང་བའི་དགྲ་བོ་ང་བདག་གནས་སུ་ཞི་ནས་ལྟས་ངན་གཡང་དུ་ཁུག་པ་ཡིན་གསུངས༔

措嘉向阿阇黎请问：如此说来，是不是佛法无可作为？阿阇黎言：既非是，也非不是：显现随意显现；虽无一丝一毫事物，却作为一切种种之基；虽无微尘许可标示，却起种种标示之力用；虽无贪着染爱之住处，却作一切之所依；虽离一切生死，却作老病死之基础。不加造作、不加改变，本来周遍、本来安住，安置于离戏之状态。轮涅于自处解脱。秘密之仇敌——我执，于其住处寂息，便能招引不祥吉兆之丰收。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ སེམས་ལ་སྐྱོན་གྱི་དངོས་གཞི་ཡོད་དམ་མེད༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ མ་རྟོགས་སྐྱོན་གྱི་དངོས་གཞི་ཡིན༔ སེམས་ཉིད་ངོ་བོ་སྟོང་པར་རྟོགས༔ སྟོང་པ་ཆོས་སྐུ་ཆེན་པོ་ལ༔ སྐྱོན་གྱི་དྲི་མ་མི་གནས་པས༔ དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་༔ སེམས་ཉིད་རྟོགས་པས་སངས་རྒྱས་པས༔ སྐྱོན་གྱི་དངོས་གཞི་མེད་པར་ཐག་གཅད་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：心中是否有过失之实体？阿阇黎言：未证悟即是过失之实体。证悟心性体性为空，于空性大法身中，过失之染污不住，故三世一切诸佛，也是因证悟心性而成佛——决断无过失之实体。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཡུལ་སེམས་གཉིས་སུ་ཡོད་དམ་ཞེས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ ཡུལ་དུ་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན༔ སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་སེམས་ཀྱི་རྩལ་ཡིན་པས༔ ངོ་བོ་སྟོང་སྟེ་ཡུལ་སྣང་སྤང་དུ་མེད་དེ་གྲོལ༔ ཡུལ་སེམས་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：境与心是否为二？阿阇黎言：显现为境者是心之显现，种种显现是心之力用，故体性空，境之显现无可舍弃而得解脱——决断境心无二。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ སངས་རྒྱས་གཞན་ནས་བསྒྲུབ་ཏུ་བདོག་གམ་མི་བདོག་ཅེས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ དུས་གསུམ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་༔ རང་སེམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པ་སྟེ༔ སྐྱེ་མེད་ངང་ལས་རོལ་པར་སྐུ་གསུམ་ཤར༔ ལོགས་ནས་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：佛是否可从别处成就？阿阇黎言：三世安住之一切佛，皆证悟自心无生，从无生之状态中游舞而显现三身——决断不可从别处成就。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ འཕོ་འགྱུར་ལ་ཉམ་མི་ང་བའི་གདེང་གང་ལགས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ འཕོ་འགྱུར་འཇིག་རྟེན་པས་བརྟགས་ན༔ རང་རིག་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རྩལ་རྫོགས་པས་མཉམ་པ་ཆེན་པོ་མི་འགྱུར་བའི་ངང་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པས་འཕོ་འགྱུར་གཞི་ནས་བྲལ་བར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：对变迁无所惧怕的信念是什么？阿阇黎言：若以世间之见观变迁，则以自觉性力用圆满，恒常安住于大平等不变之状态——决断变迁从根本上远离。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ འཆི་བ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་གནས་གང་དུ་བཅའ་ཞེས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སེམས་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྫོགས་པའི་དུས་ན༔ ལུས་འཕོ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་༔ སེམས་ཉིད་སྟོང་གསལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：对死亡无所畏惧的境地当立于何处？阿阇黎言：心性圆满无生之时，虽身体显现如迁转一般，然心性空明之法身无所改变——决断此点。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ རིགས་དྲུག་གཡང་ས་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ རིགས་དྲུག་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་༔ གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་དེ་རང་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ༔ རང་གིས་རང་ངོ་མ་ཤེས་པས་རང་ལ་རང་སེམས་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱེད༔ རང་སེམས་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གཞི་རྩ་དང་བྲལ་བར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས༔

措嘉向阿阇黎请问：六道之陷阱是什么？阿阇黎言：六道种种痛苦而显现，非他人所造，乃从自身而生：因不识自而以自心加害于自，于自心大空性中，痛苦之根本远离——决断此点。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ སེམས་ཉིད་འདི་ལ་ལས་དང་བག་ཆགས་ཀྱིས་གོས་སམ་མ་གོས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ ལས་དང་བག་ཆགས༔ བཟང་རྟོག་དང་ངན་རྟོག༔ བསྒོམ་བྱ་དང་སྒོམ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཡིན༔ ངན་རྟོག་མི་དགེ་བ་བྱེད་མཁན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཡིན༔ སེམས་སྐྱེ་མེད་སྟོང་པ་དངོས་མེད་ཟང་ཀ་ལ༔ ལས་དགེ་སྡིག་གང་གིས་ཀྱང་གོས་པ་མེད་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：此心性是否被业与习气所染污？阿阇黎言：业与习气、善念与恶念、所修与能修等一切善，皆是心；恶念行不善之一切作者，也是心。心之不生空性，无实体而赤裸——决断善恶之业无论如何皆不能染污。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ལྟུང་གནས་ཀྱི་གཡང་ས་རྟོག་གམ་མི་རྟོག་ཅེས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ ལྟུང་བའི་དངོས་གཞི་རང་གི་རྣམ་རྟོག་ཡིན༔ ལྟུང་བའི་ས་ནི་རང་གི་གཡང་ས་སྟེ༔ ལྟུང་གིས་དོགས་པ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཡིན༔ འཁོར་བ་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་སྟེ༔ རང་སེམས་ཆོས་སྐུ་ཆེན་པོར་རྟོགས་པའི་ཚེ༔ རིགས་དྲུག་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཞིང་ཁམས་སུ་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：堕落之处的陷阱是有分别还是无分别？阿阇黎言：堕落之实体是自己的分别念；堕落之地是自己的陷阱；对堕落的担忧是心之分别念。轮回是心之显现的迷乱，证悟自心为大法身之时——决断六道本身亦为佛之刹土。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ལྟ་བ་ལ་ཕྱོགས་ལྷུང་བདོག་གམ་མི་བདོག་ཅེས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ བཀོལ་བ་མེད་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཕྱོགས་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན༔ ཐམས་ཅད་སེམས་ཡིན་སེམས་ཉིད་སྟོང་༔ ཕྱོགས་རིས་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：见地是否有偏堕？阿阇黎言：无所役使的见地无有偏堕，如虚空一般。一切皆是心，心性空——决断无党派偏见如虚空一般。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ སྒོམ་པ་ལ་གསལ་འགྲིབ་བདོག་གམ་མི་བདོག་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སེམས་ཉིད་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ལ༔ ཆོས་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པར་གཞག༔ གཉིས་མེད་མ་འགགས་གསལ་བ་དེ༔ ཉི་མའི་སྙིང་པོ་ལྟ་བུར་གསལ༔ འགྲིབ་ཀྱང་གཞི་དང་མ་བྲལ་བར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：观修是否有明暗？阿阇黎言：心性体性空，法性不变而安置。无二不灭之明晰，如日轮之精华一般明晰——虽有隐没，也决断不离基础。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ སྤྱོད་པ་ལ་བླང་དོར་བདོག་གམ་མི་བདོག་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ བླང་དོར་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི༔ ཤེལ་གོང་དྲི་མ་མེད་པ་དེ༔ དར་སྣའི་གདན་ལ་བཞག་དང་མཚུངས༔ ཅི་བྱེད་སེམས་ཉིད་སྟོང་གསལ་ཡིན༔ སྐྱོན་ཡོན་གང་ཡང་གཞི་མ་གྲུབ༔ ཅིར་སྣང་རང་བྱུང་རང་གྲོལ་དུ་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：行为是否有取舍？阿阇黎言：无取舍之行为，如无垢水晶一般，安置于彩绸的座垫上并无二致——无论做什么，心性空明。功德过失本无所成立——决断随所显现皆自然而生、自然解脱。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ འབྲས་བུ་ལོགས་ནས་བསྒྲུབ་ཏུ་མཆིས་སམ་མ་མཆིས༔ ཞེས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ རང་ལ་གནས་པས་སྒྲུབ་ཏུ་མེད༔ དཔེར་ན་ནོར་བུ་རིན་ཆེན་ལྟར༔ དགོས་འདོད་ཐམས་ཅད་རང་ལས་འབྱུང་༔ སངས་རྒྱས་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས༔ ཐམས་ཅད་རང་སེམས་རྟོགས་ལས་བྱུང་༔ རང་སེམས་ཆོས་སྐུར་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：果报是否可从别处成就？阿阇黎言：因其本来安住于自身，故不可能从别处成就。譬如如意宝珠，一切所需皆从自身而出。佛陀伟大的功德，一切都从证悟自心而生——决断自心为法身本来任运成就。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཕྱི་སྣང་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་འཚལ་ལམ་མི་འཚལ་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སྣང་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་བལྟ་སྟེ༔ རང་སྣང་བ་ལ་རང་བཞིན་མེད༔ དཔེར་ན་མེ་ལོང་གཟུགས་བརྙན་བཞིན༔ སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：外在显现是否应视为过失？阿阇黎言：不应视显现为过失：显现自身无自性。譬如镜中影像——决断显现无自性。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ནང་རྟོག་པ་ལ་སྐྱོན་དུ་བལྟ་འཚལ་ལམ་མི་འཚལ་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ རྟོག་པ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་བལྟ་སྟེ༔ དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་དང་འདྲ༔ རང་སེམས་སྟོང་ཉིད་གཡོ་མེད་པས༔ རྟོག་པ་ཅི་སྐྱེས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རོལ་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：内在分别念是否应视为过失？阿阇黎言：不应视分别为过失。譬如大海之波浪，自心空性不动摇，无论生起何种分别念——决断皆为法性之游舞。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ བྱས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བློ་ཡིན་པས༔ འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་འཇིག༔ ཆོས་ཉིད་ཡེ་ནས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ༔ འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：有为之善根是否有所依赖？阿阇黎言：一切造作之法皆是心，故一切有为之法皆坏灭；法性本来任运成就——决断有为之善无须勤苦努力。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཡེ་ཤེས་ལ་ཤར་ནུབ་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ རིག་པ་ཡེ་ཤེས་རང་ལ་ཤར༔ དེ་ཡང་ཡེ་ནས་རང་གསལ་ཏེ༔ ངོ་བོ་རང་གསལ་ཕྱི་ནང་མེད༔ ཡེ་ཤེས་རང་གསལ་བ་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：智慧是否有出没？阿阇黎言：觉性智慧于自身显现，此本来自明，体性自明，无内无外——决断智慧自明为大任运成就。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་སུ་དབྱེར་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞུས་པ༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ཅན༔ ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་རྒྱུ་འབྲས་དབྱེ་བ་མེད༔ ད་གདོད་བཙལ་ཞིང་སྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：因果是否有分离？阿阇黎言：一切众生皆具菩提心要，本来是佛，因果无分别——决断如今无须寻觅或成办。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཆགས་སྡང་སྤང་དུ་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ དུག་ལྔ་སྤང་ཞིང་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་ཏུ་མེད༔ དགྲ་ལ་སྡང་དང་གཉེན་ལ་ཆགས་སུ་མེད༔ ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་སེམས་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་པས༔ དུག་ལྔ་རང་གྲོལ་དུ་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས༔

措嘉向阿阇黎请问：贪嗔是否应舍弃？阿阇黎言：舍弃五毒而成办智慧是不可能的。对怨敌不嗔，对亲人不贪：一切之作者是心性本身之空性——决断五毒于自处解脱。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ འཁོར་འདས་ལ་བཟང་ངན་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ འཁོར་བའི་རང་བཞིན་འདུས་བྱས་ཡིན༔ འདུས་བྱས་མི་བདེན་འཇིག་པ་སྟེ༔ ཞི་བའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཡིན༔ སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཀློང་དུ་བཟང་ངན་ཡེ་ནས་མ་གྲུབ་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：轮涅是否有善恶？阿阇黎言：轮回之本性是有为，有为者不真实而坏灭，本性寂静而空。空性之广境中，善恶本来不成立——决断此点。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ སྐུ་གསུམ་རང་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སེམས་ཉིད་སྟོང་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ༔ གསལ་བ་ལོངས་སྐུ༔ འགག་མེད་སྤྲུལ་སྐུ༔ དུག་གསུམ་གཏན་ནས་དག་པས་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ནས་རང་ལ་འཆར་བར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：三身如何安住于自身？阿阇黎言：心性空即法身；明晰即报身；不灭即化身。三毒彻底清净，故三身本来自然显现于自身——决断此点。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཉམས་སུ་བླང་དུ་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སེམས་ཉིད་སྟོང་པའི་དོན་རྟོགས་ན༔ སངས་རྒྱས་ས་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་མེད༔ དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་མི་འཚལ༔ རྩོལ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་བྱ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：法性之义是否可以实修？阿阇黎言：若证悟心性空之义，则无成佛之地可去；不须皈依三宝；以勤苦成办佛法无有可作——决断此点。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ འཁོར་བར་ལྟུང་བ་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སེམས་ཉིད་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ལ༔ འཁོར་བ་གཞི་ནས་གྲུབ་པ་མེད༔ འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཀ་ནས་དག༔ ལྟུང་མེད་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：是否有堕入轮回？阿阇黎言：心性空之本性中，轮回从根本上不成立；轮回之根本本来清净——决断无堕落、离于迷乱之智慧。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ ཆོས་ལ་བྱེད་པ་པོ་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ རང་རིག་ངོ་བོ་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་ལ༔ ཆོས་དང་གང་ཟག་མི་དམིགས་པས༔ དགེ་བཅུ་སྤྱོད་བྱེད་ཡེ་ནས་སྟོང་༔ ཆོས་ལ་བྱེད་མཁན་མེད་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：佛法是否有作者？阿阇黎言：自觉性之体性本来即空，法与补特伽罗皆不可得，行持十善本来即空——决断佛法无有作者。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ གདམས་ངག་ལ་རག་ལུས་སམ་མ་ལུས་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ ཆོས་ཉིད་སངས་རྒྱས་དགོངས་པ་ངེས༔ བཙལ་མེད་ཡེ་ནས་རང་ལ་གནས༔ རིག་པ་སྤྲོས་མེད་ཆོས་སྐུར་གནས༔ གཞན་གྱིས་བསྟན་དུ་མེད་པས་གདམས་ངག་མི་དགོས་པར་ཐག་གཅད་དོ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：是否依赖于窍诀？阿阇黎言：法性即是佛之密意决定：无所寻觅，本来安住于自身；觉性离戏，安住于法身——因无他人能开示，决断不需窍诀。

སློབ་དཔོན་ལ་ཇོ་མོས་ཞུས་པ༔ རྟོགས་ལྡན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ལུས་ལེན་ནམ་མི་ལེན་ཞུས་པས༔ སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ སེམས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ༔ ལས་ཀྱིས་འཕེན་པ་མ་གྲུབ་པས༔ རིགས་དྲུག་མངལ་ཁ་སྟོང་པར་བཞག༔ ལས་དང་བག་ཆགས་གསོག་པ་སྟོང་༔ ཁམས་གསུམ་འཁོར་བ་དོང་ནས་སྤྲུགས༔ སེམས་ཉིད་ཐིག་ལེ་ཉག་གཅིག་ལ༔ འཕོ་འགྱུར་ཀ་ནས་དག་སྟེ་སྟོང་༔ སྐྱེ་ཤི་གཉིས་པོ་རྩད་བཅད་དེ༔ ཀུན་གཞི་རྩ་བྲལ་དོན་རྟོགས་པས༔ སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་ཆུ་བོ་སྐམ༔ ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་རང་སར་དག༔ རྒྱུ་དྲུག་གནས་ནས་ཟློག་སྟེ་སྟོང་༔ འཁོར་བ་མ་སྤང་རང་སར་གྲོལ༔ མྱ་ངན་འདས་པ་མ་བསྒྲུབ་ཐོབ༔ འཁོར་འདས་གཉིས་མེད་ཆོས་སྐུར་འདྲེས༔ རྣམ་སྨིན་ལུས་བླང་དོན་མི་གདའ་གསུངས་སོ༔

措嘉向阿阇黎请问：证悟具足者之瑜伽士，是否受生？阿阇黎言：心性如虚空一般，业力所牵不成立，六道母胎口安置为空；业与习气之积集是空；三界轮回从深处彻底震荡；心性于唯一明点之上，变迁本来清净而空；生死二者从根截断，阿赖耶离根之义已证悟，故生老病死之河流已枯竭；业之异熟于自处清净；六因之处遮回而空；不舍轮回而于自处解脱；未成办涅槃而得；轮涅无二融入法身；无有异熟受生之身之意义。

སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་ནས༔ མཚོ་རྒྱལ་ངའི་གདམས་པ་འདི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གཤེགས་ཤུལ་ཡིན་ཏེ༔ འདིའི་ངང་ལ་སངས་རྒྱས༔ ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲོལ་ཤུལ་ཡིན་ཏེ༔ འདིའི་ངང་ལས་གྲོལ༔ པདྨ་བདག་གི་དགོངས་པ་ཡིན་པས༔ མཚོ་རྒྱལ་ཐུགས་ལ་ཆོངས༔ སྐལ་མེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྲག་ཡུལ་ཏེ༔ སྐུར་པ་བཏབ་པས་དམྱལ་བར་ལྟུང་༔ སྐལ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ཡིན༔ བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ༔ མ་སྤེལ་རིན་ཆེན་གཏེར་དུ་སྦོས་ལ་རྒྱ་ཡིས་ཐོབས༔ སྐལ་ལྡན་ལས་འཕྲོ་ཅན་ལ་གཏེར་སྒོ་ཕྱེས་ལ་གཏོད་ཅེས་གདམས་སོ༔

阿阇黎又言：措嘉，我此教诫，是三世诸佛的圆寂之处；在此本性中成佛；是三界众生的解脱之处；从此本性中解脱。这是我莲花的密意，措嘉当铭记于心。这是无福者的畏惧之境，诽谤者将堕地狱；是有福者的明镜，仅只听闻便得解脱。莫广传，深藏为珍宝伏藏，以印封之。愿为有福具缘者开启藏门而付嘱之——如是教诫。

ལྟ་བ་ཡས་འབུབས་ཐག་ཆོད་ཀྱི་སྐོར༔ སློབ་དཔོན་པདྨས་གདམས་པའི་བཅུད་ཕྱུང་ནས་ཇོ་མོ་ལ་གཏད་པ༔ ཡོས་བུའི་ལོ་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་མཆིམས་ཕུའི་ཡང་དབེན་དུ་ཡི་གེར་བཀོད་པའོ༔ གཏེར་རྒྱ༔ སྦས་རྒྱ༔ གཏད་རྒྱ༔

《见地果断录》，是从莲师大阿阇黎教诫中提炼出来的精华，付嘱于措嘉。于兔年季秋月十八日，在钦浦之极静处写为文字。

〔掘藏印、秘藏印、付嘱印〕

译注

一、此篇与前后诸篇（如《推究迷乱之基》《无垢水晶鬘实修录》等）同属《大阿阇黎化身莲花生教言集》，是其中专论见地的一篇，体例上采取密集的短问短答形式，凡三十余个"决断"，几乎逐条对应大圆满见地上常见的疑难——从名言施设的解脱，到佛与众生、境与心、因与果、轮与涅、善与恶等一系列对法二元范畴的"无二"决断，最后以证悟者受生与否作结，可视为对全部大圆满见地要点的一次总检。

二、"决断"（ཐག་གཅད་）一词直译为"斩断疑绳而定夺"，是藏文窍诀文体中常见的收束语，标志着此问已经不留余地地给出终极答案，故译文逐条保留"决断……"这一固定收尾，不作删并或改写。

三、篇中"三种名言"（意之名、心之名、名之名）之说，与《推究迷乱之基》中"阿赖耶—俱生无明—遍计无明"的三分体系角度不同、义理相通，皆是从"名言施设"与"迷乱之基"两个不同切入点，说明同一套大圆满基位见地，读者可与前一篇互参对照。

四、末段"无福者的畏惧之境……有福者的明镜"一语，是伏藏文献中常见的"甚深法教须择器而传"的告诫套语，前后诸篇多有类似收尾，非独此篇所有，翻译时按原文直译，不作淡化处理。